سرمایهگذاری فرمولی ، شیوهای نوین و مبتنی بر اطلاعات در عرصه سرمایهگذاری در بازارهای مالی به شمار میرود. این رویکرد با بهرهگیری از الگوریتمهای پیشرفته و مدلهای ریاضی، به دنبال شناسایی فرصتهای سودآور سرمایهگذاری و تخصیص بهینه سرمایه است. هدف اصلی سرمایهگذاری فرمولی، دستیابی به سودی فراتر از میانگین بازار است که این مهم، بهویژه از طریق ایجاد «آلفا» یا به عبارتی، کسب بازدهی متناسب با ریسک پذیرفته شده، محقق میگردد.
به بیان سادهتر، سرمایهگذاری فرمولی تلاش میکند تا با تحلیل دقیق دادهها و استفاده از فرمولهای ریاضی پیچیده، بهترین فرصتهای سرمایهگذاری را شناسایی کند و سرمایه را به گونهای تخصیص دهد که بیشترین سود ممکن با کمترین ریسک حاصل شود.
سرمایهگذاری فرمولی شامل تجزیه و تحلیل حجم زیادی از دادههای بازار، از جمله قیمت سهام، حجم معاملات، صورتهای مالی و متغیرهای اقتصادی است. این دادهها بهعنوان ورودی مدلهای سرمایهگذاری پیشرفته مورد استفاده قرار میگیرند که برای شناسایی الگوها، روندها و فرصتهای سرمایهگذاری بالقوه طراحی شدهاند.
سرمایهگذاری فرمولی چیست؟
سرمایهگذاری فرمولی روشی است که در آن تصمیمات سرمایهگذاری بر اساس قوانین از پیش تعیین شده و ثابت گرفته میشود. در این روش، سرمایهگذار به جای تکیه بر قضاوت شخصی، از یک فرمول یا مجموعه قوانین مشخص پیروی میکند.
سرمایهگذاری فرمولی بخش عمدهای از تصمیمگیریهای اختیاری را از فرآیند سرمایهگذاری حذف میکند. این امر میتواند استرس سرمایهگذاران را کاهش دهد و به خودکارسازی استراتژیهای آنها کمک کند. در این روش، سرمایهگذاران صرفاً از قوانین یا فرمول پیروی و بر اساس آن سرمایهگذاری میکنند.
یکی از نقاط ضعف استفاده از سرمایهگذاری فرمولی، ناتوانی در انطباق با شرایط متغیر بازار است. برای مثال، در دورههای نوسان شدید، یک سرمایهگذار ممکن است با ایجاد تغییرات اختیاری در استراتژی سرمایهگذاری خود، نتایج بهتری کسب کند.
مزایا و معایب سرمایهگذاری فرمولی
| مزایا | معایب |
| کاهش استرس تصمیمگیری | عدم انعطافپذیری در برابر تغییرات ناگهانی بازار |
| حذف تاثیر احساسات در سرمایهگذاری | ناتوانی در واکنش سریع به شرایط اقتصادی متغیر |
| سادهسازی فرآیند سرمایهگذاری | احتمال از دست دادن فرصتهای سودآور خارج از فرمول |
| مناسب برای سرمایهگذاران کمتجربه | نیاز به بررسی و تنظیم دورهای فرمول |
| ایجاد نظم و ثبات در استراتژی سرمایهگذاری | عدم تطابق کامل با نیازهای فردی هر سرمایهگذار |
| کاهش زمان لازم برای تحقیق و تصمیمگیری | امکان عملکرد ضعیف در شرایط بازار غیرعادی |
استراتژیهای سرمایهگذاری فرمولی
در این بخش چند مورد از بهترین استراتژیهای سرمایهگذاری فرمولی را با یکدیگر بررسی میکنیم.
۱- میانگینگیری قیمت دلار
این استراتژی شامل خرید مقدار ثابتی از یک سرمایهگذاری در زمانهای مشخص است، صرفنظر از عملکرد آن سرمایهگذاری. برای مثال، یک سرمایهگذار هر ماه در روز اول، مبلغ یک میلیون تومان در یک صندوق سرمایهگذاری مشخص سرمایهگذاری میکند. این کار را به مدت یک سال ادامه میدهد و در نهایت ۱۲ میلیون تومان سرمایهگذاری کرده است.
این روش به ساخت تدریجی سبد سرمایهگذاری کمک میکند و ریسک را در طول زمان کاهش میدهد. مزیت این روش این است که در زمانهایی که قیمت پایین است، سهام بیشتری خریداری میشود و در زمانهای گرانی، سهام کمتری. این امر به طور میانگین، هزینه خرید را کاهش میدهد.
۲- سرمایهگذاری مجدد سود سهام
در این روش، سرمایهگذاران برنامهای را تنظیم میکنند تا سود سهام دریافتی را برای خرید سهام بیشتر استفاده کنند. این استراتژی مزیت افزایش ثروت از طریق اثر مرکب را دارد، البته به شرطی که شرکت سود سهام پایداری پرداخت کند.
برای مثال، فرض کنید یک سرمایهگذار ۱۰۰ میلیون تومان سهام دارد که سالانه ۵ درصد سود میدهد. پس از یک سال، او ۵ میلیون تومان سود دریافت میکند و آن را مجدداً سرمایهگذاری میکند. حالا او ۱۰۵ میلیون تومان سهام دارد.
سال بعد، سود او ۵.۲۵ میلیون تومان خواهد بود و با سرمایهگذاری مجدد، ارزش سهامش به ۱۱۰.۲۵ میلیون تومان میرسد. این اثر مرکب تا زمانی که سرمایهگذار به سرمایهگذاری مجدد سود ادامه دهد، ادامه مییابد.
۳- نردبان سرمایهگذاری
این استراتژی معمولاً برای سرمایهگذاریهای با درآمد ثابت مانند اوراق قرضه استفاده میشود. سرمایهگذاران مجموعهای از اوراق قرضه با تاریخهای سررسید مختلف خریداری میکنند. با پخش کردن تاریخهای سررسید، اوراق قرضه کوتاهمدت نوسانات اوراق قرضه بلندمدت را جبران میکنند.
برای مثال، یک سرمایهگذار ممکن است ۴۰ میلیون تومان را به چهار بخش ۱۰ میلیونی تقسیم کند و در اوراق قرضه با سررسیدهای یک، دو، سه و چهار ساله سرمایهگذاری کند. وقتی اوراق یکساله به سررسید میرسد، وجوه حاصل از آن برای خرید اوراق قرضه چهارساله جدید مورد استفاده قرار میگیرد تا ساختار نردبانی پرتفوی حفظ شده و تداوم یابد.
این روش به سرمایهگذار این امکان را میدهد که از نرخهای بهره بالاتر اوراق بلندمدت بهرهمند شود، در حالی که همزمان نقدینگی و انعطافپذیری اوراق کوتاهمدت را حفظ میکند.
۴- سرمایهگذاری ارزشی
این تکنیک به دنبال شناسایی سهامهایی است که ارزش واقعی آنها بیشتر از قیمت فعلیشان در بازار است. هدف، خرید این سهام و نگهداری آنها تا زمانی است که بازار به ارزش واقعی آنها پی ببرد.
یکی از روشهای شناسایی سهام کمارزش، بررسی نسبت قیمت به درآمد (P/E) است. برای مثال، اگر دو شرکت در یک صنعت مشابه فعالیت میکنند و یکی نسبت P/E 10 و دیگری ۲۰ دارد، سهام شرکت با P/E پایینتر ممکن است کمارزشگذاری شده باشد.
۵- سرمایهگذاری مومنتوم (حرکت قیمت)
این روش در پی یافتن سهامهایی است که روند صعودی پایداری را تجربه میکنند. فرض اصلی این است که سهامی که در گذشته عملکرد خوبی داشته، به احتمال زیاد در آینده نیز به روند مثبت خود ادامه خواهد داد.
برای شناسایی چنین سهامهایی، میتوان از شاخص قدرت نسبی (RSI) استفاده کرد. RSI، شاخصی است که قدرت روند صعودی سهم را در مقایسه با روند نزولی آن در یک دوره زمانی معین میسنجد. به عنوان مثال، اگر سهامی در شش ماه گذشته ۳۰ درصد رشد داشته باشد، احتمالاً مومنتوم قویتری نسبت به سهامی خواهد داشت که تنها ۵ درصد رشد داشته است.
در این حالت، شاخص RSI برای سهم با رشد ۳۰ درصدی، عددی بالاتر را نشان خواهد داد که حاکی از شتاب و قدرت روند صعودی سهم است.
۶- سرمایهگذاری رشدی
این روش مثل پیدا کردن یک درخت کوچک اما سالم است که انتظار داریم در آینده خیلی بزرگ و پربار شود. در دنیای سرمایهگذاری، ما دنبال شرکتهایی میگردیم که الان شاید خیلی بزرگ نباشند، اما خیلی سریع در حال رشد هستند.
برای پیدا کردن این شرکتها، به درآمدشان نگاه میکنیم. مثلاً، اگر درآمد یک شرکت هر سال ۲۵٪ بیشتر میشود، این نشان میدهد که شرکت خیلی خوب در حال رشد است.
انواع داراییها برای سرمایهگذاری فرمولی
در سرمایهگذاری فرمولی ، تقسیم سرمایه بین انواع مختلف داراییها بسیار مهم است. این کار به ما کمک میکند تا ریسک را کاهش دهیم و سود بیشتری به دست آوریم. ۴ نوع اصلی دارایی که معمولاً در این روش استفاده میشوند عبارتند از:
- سهام: سهام بخشی از مالکیت یک شرکت است. خرید سهام میتواند در درازمدت سود خوبی داشته باشد، اما ریسک آن هم بالاست. سهام شرکتهای مختلف با هم فرق دارند. مثلاً، سهام شرکتهای کوچک ممکن است رشد بیشتری داشته باشند، اما خطر آنها هم بیشتر است. در مقابل، سهام شرکتهای بزرگ معمولاً امنتر هستند، اما رشد کمتری دارند.
- اوراق قرضه: اوراق قرضه نوعی وام به شرکتها یا دولتهاست. این اوراق سود ثابتی دارند و معمولاً از سهام کمخطرتر هستند. انواع مختلفی از اوراق قرضه وجود دارد. برخی از آنها مانند اوراق قرضه شرکتی، سود بیشتری دارند اما خطرشان هم بالاتر است.
- املاک و مستغلات: این نوع سرمایهگذاری میتواند شامل خرید خانه، مغازه یا کارخانه باشد. سرمایهگذاری در املاک دو مزیت عمده دارد: اول، میتوان از اجاره دادن آن درآمد کسب کرد و دوم، ارزش ملک معمولاً با گذشت زمان افزایش مییابد.
- کالاها: کالاها اقلام فیزیکی مانند طلا، نفت یا محصولات کشاورزی هستند. برای سرمایهگذاری در کالاها میتوان مستقیما کالا خرید (مثل خرید سکه طلا)، در صندوقهایی که روی کالاها سرمایهگذاری میکنند پول گذاشت، یا در بازارهای مالی روی قیمت آینده کالاها معامله کرد.
تکنیکهای سرمایهگذاری فرمولی برای به حداقل رساندن ریسک
یکی از مهمترین جنبههای مدیریت ریسک، به حداقل رساندن ریسک مرتبط با سرمایهگذاری است. اینجاست که تکنیکهای سرمایهگذاری فرمولی وارد عمل میشوند. این تکنیکها شامل استفاده از فرمولهای ریاضی خاص برای کمک به سرمایهگذاران در اتخاذ تصمیمات آگاهانه در مورد سرمایهگذاریهایشان است.
۱. تئوری پرتفوی مدرن
این نظریه شامل ایجاد یک پرتفوی متنوع از سرمایهگذاریهایی است که انتظار میرود بالاترین بازده ممکن را برای یک سطح معین از ریسک فراهم کنند. با گسترش سرمایهگذاریها در طبقات دارایی مختلف، سرمایهگذاران میتوانند قرار گرفتن در معرض هر نوع سرمایهگذاری را کاهش دهند و به حداقل رساندن تأثیر نوسانات بازار کمک کنند.
- مثال: فرض کنید سرمایهگذاری ۱۰۰ میلیون تومانی دارید. به جای اینکه تمام این مبلغ را در سهام یک شرکت سرمایهگذاری کنید، میتوانید آن را بین سهام چندین شرکت از صنایع مختلف، اوراق قرضه و طلا تقسیم کنید.
۲. تخصیص دارایی
در این روش، سرمایهگذار پول خود را بین انواع مختلف داراییها تقسیم میکند. این داراییها میتوانند سهام، اوراق قرضه یا پول نقد باشند. هدف از این کار، کاهش خطر و افزایش سود است. برای مثال، اگر قیمت سهام کاهش یابد، ممکن است اوراق قرضه یا پول نقد ارزش خود را حفظ کنند. این روش به سرمایهگذار کمک میکند تا متناسب با اهداف و میزان ریسکپذیری خود، سرمایهگذاری کند.
- مثال: به عنوان مثال، یک سرمایهگذار جوان با تحمل ریسک بالا ممکن است تصمیم بگیرد ۸۰٪ پرتفوی خود را به سهام، ۱۵٪ به اوراق قرضه و ۵٪ به پول نقد اختصاص دهد. در مقابل، یک سرمایهگذار مسنتر با تحمل ریسک کمتر ممکن است ۵۰٪ سهام، ۴۰٪ اوراق قرضه و ۱۰٪ پول نقد را انتخاب کند.
۳. دنبال کردن روند
این تکنیک شامل دنبال کردن روندهای بازار و اتخاذ تصمیمات سرمایهگذاری بر اساس آن روندها است. به عنوان مثال، اگر سهام یا طبقه دارایی خاصی در حال صعود باشد، یک دنبالهرو روند ممکن است تصمیم بگیرد در آن دارایی سرمایهگذاری کند با این انتظار که همچنان افزایش ارزش داشته باشد. با دنبال کردن روندها، سرمایهگذاران میتوانند به طور بالقوه ریسک خود را به حداقل برسانند و بازده خود را به حداکثر برسانند.
- مثال: اگر متوجه شوید که قیمت طلا در شش ماه گذشته روند صعودی داشته و تحلیلها نشان میدهد این روند احتمالاً ادامه خواهد داشت، ممکن است تصمیم بگیرید بخشی از سرمایه خود را در طلا سرمایهگذاری کنید.
۴- تعیین اهداف سرمایهگذاری
سرمایهگذاران باید اهداف سرمایهگذاری خود را تعیین کنند. به عنوان مثال، اگر سرمایهگذاری برای بازنشستگی پسانداز میکند، ممکن است افق سرمایهگذاری بلندمدت داشته باشد، به این معنی که میتواند ریسک بیشتری را بپذیرد. از طرف دیگر، اگر سرمایهگذاری برای یک هدف کوتاهمدت مانند خرید خانه پسانداز میکند، ممکن است لازم باشد رویکرد محافظهکارانهتری را اتخاذ کند.
- مثال: فردی که برای بازنشستگی در ۳۰ سال آینده پسانداز میکند، ممکن است ۷۰٪ از سرمایه خود را در سهام (که پتانسیل رشد بیشتری دارد)، ۲۵٪ در اوراق قرضه (برای ثبات بیشتر) و ۵٪ در پول نقد (برای مواقع اضطراری) سرمایهگذاری کند. در مقابل، شخصی که برای پیش پرداخت خانه در آینده نزدیک پسانداز میکند، ترجیح میدهد ۵۰٪ در اوراق قرضه (برای امنیت بیشتر)، ۳۰٪ در سهام (برای رشد متعادل) و ۲۰٪ در پول نقد (برای دسترسی سریع) سرمایهگذاری کند.
۵- در نظر گرفتن تحمل ریسک
تحمل ریسک در سرمایهگذاری به معنای توانایی شما در پذیرش نوسانات بازار است.
این مفهوم به شما کمک میکند تا تصمیم بگیرید چگونه پول خود را سرمایهگذاری کنید:
افراد با تحمل ریسک بالا:
- راحتتر میتوانند بخش بزرگی از سرمایه خود را در سهام قرار دهند.
- معمولاً به دنبال سود بیشتر هستند و نوسانات بازار را بهتر تحمل میکنند.
افراد با تحمل ریسک پایین:
- ترجیح میدهند بیشتر در اوراق قرضه و پول نقد سرمایهگذاری کنند.
- امنیت سرمایه برایشان مهمتر از سود بالا است.
برای اینکه بدانید در کدام گروه قرار دارید، میتوانید از پرسشنامههای ارزیابی ریسک استفاده کنید. بسیاری از شرکتهای سرمایهگذاری این پرسشنامهها را ارائه میدهند.
این پرسشنامهها معمولاً شامل سؤالاتی درباره:
- تجربه شما در سرمایهگذاری
- اهداف مالیتان
- واکنش شما به ضررهای احتمالی
تکنیکهای تحلیل داده در سرمایهگذاری فرمولی
سرمایهگذاری فرمولی بر پایه تحلیل دقیق دادهها استوار است و درک عمیق روشهای تحلیل داده برای موفقیت در این نوع سرمایهگذاری ضروری است. سرمایهگذاران از تکنیکهای مختلفی مانند تحلیل آماری، یادگیری ماشین و تحلیل تکنیکال استفاده میکنند تا الگوها و روندهای پنهان در بازار را کشف کنند.
۱- تحلیل آماری
● هدف: شناسایی الگوها و روابط در دادههای مالی
- روش: استفاده از مدلهای ریاضی برای بررسی دادهها
- کاربرد: بررسی تأثیر عوامل مختلف (مثل سود شرکت) بر قیمت سهام
- مثال: استفاده از تحلیل رگرسیون برای پیشبینی قیمت سهام بر اساس عملکرد مالی شرکت
۲- یادگیری ماشین (ماشین لرنینگ)
- هدف: کشف الگوهای پیچیده در حجم زیادی از دادهها
- روش: آموزش الگوریتمها برای شناسایی و پیشبینی الگوها
- کاربرد: تحلیل دادههای بازار و رفتار مصرفکننده
- مثال: استفاده از الگوریتمها برای پیشبینی روند قیمت سهام بر اساس دادههای تاریخی
۳- تحلیل احساسات
- هدف: درک نظرات و احساسات عمومی درباره یک شرکت یا صنعت
- روش: بررسی متنها (مثل اخبار یا پستهای شبکههای اجتماعی) برای تعیین احساس کلی
- کاربرد: ارزیابی تأثیر افکار عمومی بر قیمت سهام
- مثال: تحلیل توییتها درباره یک شرکت برای پیشبینی تغییرات احتمالی در قیمت سهام آن
۴- تحلیل تکنیکال
- هدف: پیشبینی حرکات آینده قیمت سهام بر اساس الگوهای گذشته
- روش: بررسی نمودارهای قیمت و حجم معاملات
- کاربرد: تعیین زمان مناسب برای خرید یا فروش سهام
- مثال: استفاده از نمودارهای شمعی برای شناسایی الگوهای قیمتی و تصمیمگیری درباره معاملات
جمعبندی
سرمایهگذاری فرمولی در حال حاضر به یکی از مهمترین موضوعات در دنیای مالی تبدیل شده است. این روش از پیشرفتهای فناوری و دسترسی گسترده به اطلاعات بهره میبرد. در این شیوه، از روشهای ریاضی و الگوریتمهای پیچیده برای تصمیمگیری در مورد خرید و فروش سهام و سایر داراییها استفاده میشود.
با وجود اهمیت فناوری در آینده سرمایهگذاری فرمولی، نقش انسانها همچنان بسیار مهم است. متخصصان باید بر طراحی و اجرای این روشهای سرمایهگذاری نظارت کنند تا اطمینان حاصل شود که همه چیز درست کار میکند و خطرات به خوبی مدیریت میشوند.
سوالات متداول
آیا سرمایهگذاری فرمولی برای سرمایهگذاران تازهکار مناسب است؟
با پیروی از یک مجموعه از قوانین از پیش تعیین شده، حتی سرمایهگذاران کمتجربه میتوانند تصمیمات سرمایهگذاری منطقیتری بگیرند و از اشتباهات رایج ناشی از احساسات یا تعصبات شخصی اجتناب کنند.
آیا سرمایهگذاری فرمولی میتواند عملکرد بهتری نسبت به رویکردهای سنتی داشته باشد؟
سرمایهگذاری فرمولی پتانسیل ارائه عملکرد بهتر نسبت به رویکردهای سنتی را دارد، به ویژه از طریق کاهش تأثیر احساسات و تعصبات انسانی بر تصمیمات سرمایهگذاری.
آیا سرمایهگذاری فرمولی میتواند در شرایط بازار نامطلوب نیز موفق باشد؟
یکی از محدودیتهای بالقوه سرمایهگذاری فرمولی، ناتوانی آن در سازگاری سریع با شرایط بازار در حال تغییر است. از آنجایی که استراتژیهای فرمولی بر اساس مجموعهای از قوانین ثابت و از پیش تعیین شده عمل میکنند، ممکن است در دورههای بیثباتی شدید بازار یا رویدادهای غیرمنتظره به خوبی عمل نکنند
